Στοιχεία Μεταβιβάσεων Επιχειρήσεων, 2ο Τρίμηνο 2013

Το IBBA και το M&A Source σε συνεργασία με το Pepperdine Private Capital Markets Project παρέχουν ποιοτικά δεδομένα ανά τρίμηνο για τις μεταβιβάσεις μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, μέσω της έρευνας “Market Pulse” στην οποία συμμετέχουν ειδικευμένοι Σύμβουλοι μέλη του IBBA και του Μ&Α Source. Η πλειοψηφία των μελών είναι από την Βόρειο Αμερική (Η.Π.Α. και Καναδάς), αλλά συμμετέχουν και Σύμβουλοι από όλο τον κόσμο, όπως και εγώ.

Στους πίνακες που ακολουθούν συνοψίζω μερικά από τα ευρήματα του Market Pulse του 2ου τριμήνου του 2013:

table_1_Q2

Οι περισσότερες συναλλαγές αφορούσαν επιχειρήσεις όπου το τίμημα μεταβίβασης δεν ξεπερνούσε τα $ 500 χιλ. Στις μεταβιβάσεις των μικρών αυτών επιχειρήσεων ο ορισμός των Κερδών που χρησιμοποιείται τις περισσότερες φορές είναι το SDE (116 από τις συνολικά 136 συναλλαγές). Το SDE είναι τα Κέρδη προ Φόρων, Τόκων, Αποσβέσεων ΠΡΙΝ από την αμοιβή του ιδιοκτήτη-επιχειρηματία και έχοντας αγνοήσει όλα τα μη απαραίτητα για τη λειτουργία της επιχείρησης έξοδα.

Ο συνηθέστερος Πολλαπλασιαστής SDE ήταν μεταξύ 1,5 και 2,5 και μόνο στο 7% των περιπτώσεων ήταν μεγαλύτερος από 3. 29% των 116 επιχειρήσεων ανήκαν στον κλάδο των υπηρεσιών και 16% στον κλάδο των καταναλωτικών αγαθών και λιανικής. Η επιχειρηματική κόπωση και η συνταξιοδότηση ήταν οι βασικοί λόγοι πώλησης των επιχειρήσεων.

Αντίστοιχη εικόνα έχουμε και στις συναλλαγές με τίμημα μεταξύ $500 χιλ. και $ 1 εκ. Πολλαπλασιαστής SDE 2,25 – 3,00 στο 75% των περιπτώσεων, Πολλαπλασιαστής μεγαλύτερος από το 3,00 στο 10% των περιπτώσεων και οι κλάδοι των υπηρεσιών και της λιανικής είχαν τη μεγαλύτερη παρουσία μεταξύ των επιχειρήσεων που μεταβιβάστηκαν. Σχετική διαφοροποίηση στους λόγους πώλησης, με τους πωλητές να δηλώνουν ότι αναζητούσαν νέα ευκαιρία σε ποσοστό 19%.

table_2_Q2

Ξεπερνώντας το $ 1 εκ. σε αξία συναλλαγής, το τοπίο αρχίζει και αλλάζει. Πλέον συζητάμε για EBITDA (Κέρδη προ Φόρων, Τόκων και Αποσβέσεων) θεωρώντας ότι υπάρχει επαγγελματικό management στην εταιρεία που αμείβεται, σε αντίθεση με τον επιχειρηματία που αντλεί την αμοιβή του από τα Κέρδη.

Οι Πολλαπλασιαστές είναι σαφώς μεγαλύτεροι, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι εφαρμόζονται σε διαφορετικό νούμερο. Είναι πολύ εύκολο και γρήγορο να λέμε ότι αξία επιχείρησης = τόσες φορές τα Κέρδη, αλλά αν δεν ξέρουμε τι πολλαπλασιάζουμε θα καταλήξουμε σε λάθος αποτέλεσμα ακόμα και με σωστό πολλαπλασιαστή.

Οι Πολλαπλασιαστές EBITDA κυμαίνονται μεταξύ 3,0 και 4,0, όταν η αξία συναλλαγής είναι μεταξύ $ 1 και $ 2 εκ. και ανεβαίνουν στο 3,25 με 4,50 όταν η αξία συναλλαγής είναι μεταξύ $ 2 και $ 5 εκ. Πολύ σπάνια (16% και 8% αντίστοιχα) ο Πολλαπλασιαστής ξεπερνά το 5. Η συνταξιοδότηση είναι ο συνηθέστερος λόγος πώλησης των επιχειρήσεων και στους κλάδους που είδαμε στις μικρότερες επιχειρήσεις προστέθηκε και ο κλάδος της μεταποίησης.

Θέλετε να μάθετε περισσότερα για τον τρόπο υπολογισμού της αξίας μίας επιχείρησης και που θα βρείτε αξιόπιστα στοιχεία; Ελάτε στο σεμινάριο μας την Τετάρτη 09/10/2013!

Βιβλιοπωλείο “Ευριπίδης”

Το βιβλίο είναι πλέον διαθέσιμο και από τα Βιβλιοπωλεία Ευριπίδης στο Χαλάνδρι (Ανδρέα Παπανδρέου 11, εντός στοάς & Ανδρέα Παπανδρέου 8, Τ.Κ. 15232) και την Κηφισιά (Λ. Κηφισίας 310, Κηφισιά, Τ.Κ. 14563) και στο ηλεκτρονικό κατάστημα του βιβλιοπωλείου. Η τιμή λιανικής είναι € 30,50 μείον τυχόν έκπτωση που προσφέρει το βιβλιοπωλείο.

Αγοράζοντας ένα Franchise

Το Franchise είναι ένας ιδιαίτερα αναπτυγμένος θεσμός στην Ελλάδα, μία διαδεδομένη λύση για όσους αποφασίζουν να μπουν στο μαγικό κόσμο της επιχειρηματικότητας.

Η νέα έκδοση του βιβλίου περιλαμβάνει το ειδικό θέμα “Αγοράζοντας ένα Franchise” που απευθύνεται αποκλειστικά στους επίδοξους επιχειρηματίες – αγοραστές ενός καινούριου franchise. Βασισμένο στην θεωρία και την εμπειρία των προηγούμενων κεφαλαίων, το νέο κεφάλαιο που προστέθηκε έρχεται να βοηθήσει τους υποψήφιους franchisees να αξιολογήσουν καλύτερα την επένδυσή τους.

Γραμμένο με τον ίδιο άμεσο και κατανοητό τρόπο, το νέο αυτό κεφάλαιο αναλύει την αξία της επιχείρησης-franchise από τη μεριά του Αγοραστή και παραθέτει πρόσθετες πηγές και πληροφορίες για τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων franchise.

Η 2η έκδοση θα είναι διαθέσιμη στους επισκέπτες της έκδοσης KEM Franchise 2013 στην προνομιακή τιμή των € 25,00. Η έκθεση KEM Franchise 2013 πραγματοποιείται στο Helexpo Palace (Λεωφόρος Κηφισίας, ανάμεσα στο “Avenue” και το “Golden Hall”) από 8 έως 11 Μαρτίου. Περισσότερες πληροφορίες στο www.kemexpo.gr. Μετά από το τέλος της έκθεσης θα είναι διαθέσιμη από τα σημεία διανομής που αναφέρονται στην ενότητα “Που θα βρω το βιβλίο” στην τιμή των € 30,50 (+ έξοδα αποστολής – έκπτωση βιβλιοπωλείου).

Ελάτε να γνωρίσετε τον κόσμο της επιχειρηματικότητας. Ελάτε να γνωρίσετε τον κόσμο του franchise. Θα είμαστε στο περίπτερο D 131 και θα χαρούμε ιδιαίτερα να συμβάλλουμε στην διαδικασία αξιολόγησης της επένδυσής σας.

Εξαιρετικές οι εντυπώσεις από την παρουσίαση του βιβλίου

Πραγματοποιήθηκε με πολύ μεγάλη επιτυχία η παρουσίαση του βιβλίου «Πόσο αξίζει μία επιχείρηση;» την Πέμπτη 13/12, στη Λέσχη του Συλλόγου αποφοίτων Κολλεγίου Αθηνών.

Η παρουσίαση εξελίχθηκε σε έναν άμεσο και ουσιαστικό διάλογο, με συμμετοχή όλων των παρευρισκόμενων (ειδικών και μη) που επεκτάθηκε σε ένα μεγάλο εύρος θεμάτων γύρω από την επιχειρηματικότητα από το κλείσιμο πολλών επιχειρήσεων λόγω κρίσης, στις επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά ακόμα και στην προσπάθεια πώλησης του μπάσκετ του Παναθηναϊκού.

Ο Αλέξης Πιλάβιος, Γενικός Διευθυντής Wealth Management της Alpha Bank, τόνισε στην ομιλία του πόσο σημαντικό είναι να καταλάβουμε ότι δεν αρκεί μία προεξόφληση ή ένας πολλαπλασιασμός για να βρούμε την αξία της επιχείρησης, αλλά όπως συχνά επαναλαμβάνει και ο συγγραφέας στο βιβλίο πρέπει να λάβουμε υπόψη πάρα πολλούς παράγοντες όπως το επιχειρηματικό περιβάλλον, τις συνθήκες του κλάδου τον ανταγωνισμό κλπ.

Ο Κωνσταντίνος Κάρμανη, Διευθυντής Διαφήμισης της Εφημερίδας «Κέρδος», αναφέρθηκε στην ανάγκη να υπάρχουν απλές και κατανοητές απαντήσεις στα θέματα ου βιβλίου, φέρνοντας ως παράδειγμα την βασική απορία όλων των υποψήφιων franchisee σχετικά με το entry fee: πώς προσδιορίζεται;

Ο Νίκος Φωτόπουλος, σύμβουλος επιχειρήσεων της VXF Consulting Group έδειξε έκπληκτος που ένας Έλληνας συγγραφέας έγραψε ένα βιβλίο με πρωτοποριακό για τα Ελληνικά δεδομένα θέμα. Ενώ περίμενε μία αντιγραφή και προσαρμογή από κάποιο ξένο βιβλίο βρέθηκε στην ευχάριστη έκπληξη να διαβάζει παραδείγματα από το σήμερα, και όχι από το ΄50 ή το ΄60, όπως συμβαίνει σε πάρα πολλά οικονομικά βιβλία.

Ο συγγραφέας οδήγησε το ακροατήριο σε μία σύντομη περιήγηση στον κόσμο του υπολογισμού της αξίας των επιχειρήσεων, εξηγώντας πως ο υπολογισμός δεν είναι θέμα μαθηματικών και δύσκολων μοντέλων. Είναι πρώτα από όλα Τέχνη, είναι πρώτα από όλα εξέταση όλου του παραγωγικού και λειτουργικού κυκλώματος μίας επιχείρησης με τα μάτια του Αγοραστή. Τα μαθηματικά, η σωστή εφαρμογή τους και η αναζήτηση των κατάλληλων δεδομένων είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικά. Αν όμως δεν προηγηθεί η συγκριτική αξιολόγηση της επιχείρησης πολύ εύκολα θα αποδειχθούν ασκήσεις επί χάρτου.

Η συζήτηση που ακολούθησε κάλυψε όλο το φάσμα των θεμάτων από καθαρά τεχνικά θέματα που τέθηκαν από τους ακροατές που ήταν γνώστες του αντικειμένου, μέχρι και την απλή ερώτηση – διαπίστωση «πώς είναι δυνατόν να υπολογιστεί η αξία μίας μικρής επιχείρησης, όταν ο επιχειρηματίας είναι η επιχείρηση;»

Η ολοκλήρωση της εκδήλωσης βρήκε όλους τους συμμετέχοντες σύμφωνους ότι είχαν συμμετάσχει σε μία πολύ παραγωγική συζήτηση, χωρίς ακατανόητους τεχνικούς όρους και ότι είχαν αποκτήσει τις βάσεις για να αντιμετωπίσουν το δύσκολο ερώτημα του βιβλίου.

Έρευνα για τις μεταβιβάσεις μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων

Σε μία από τις ερωτήσεις του 2013 Capital Markets Report, του Graziadio School of Business and Finance του Πανεπιστημίου Pepperdine των Η.Π.Α., οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να απαντήσουν στην ερώτηση “ποιος ήταν ο πολλαπλασιαστής κερδών που παρατηρήσατε στις μεταβιβάσεις”. Οι συμμετέχοντες ήταν ιδιοκτήτες επιχειρήσεων, investment bankers, σύμβουλοι συγχωνεύσεων και εξαγορών, εκτιμητές αξίας επιχειρήσεων (business appraisers), δανειστές επιχειρήσεων και οικονομικοί επενδυτές (Private Equity, Venture Capital, Angel Investors).

Επαναλαμβάνω την απαραίτητη προειδοποίηση: αν δεν έχουμε πλήρη εικόνα της επιχείρησης ώστε να μπορούμε να αξιολογήσουμε τα κέρδη, ο υπολογισμός δεν έχει καμία σημασία. Και προσθέτω και άλλη μία: στον πίνακα δεν καταγράφονται πραγματικές συναλλαγές, αλλά η εντύπωση που είχαν σχηματίσει, κατά τη στιγμή της έρευνας,οι συμμετέχοντες στην αγορά.

Όπως είναι λογικό και αναμενόμενο οι πολλαπλασιαστές μεγαλώνουν όσο μεγαλώνει το μέγεθος. Ωστόσο, η κατηγοριοποίηση δεν μας βοηθάει να βγάλουμε χρήσιμα συμπεράσματα για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις: μία επιχείρηση με κέρδη (EBITDA) $ 1,9 εκ. είναι τελείως διαφορετική από μία επιχείρηση με κέρδη (EBITDA) $ 50 χιλ..

Αν επιμένετε, παρά τις προειδοποιήσεις και τα προβλήματα των δεδομένων να διαλέξετε ένα νούμερο για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα πρέπει να πείτε ότι οι επιχειρήσεις αυτές αξίζουν 4 φορές τα Κέρδη τους. ΠΡΟΣΟΧΗ: Κατά πάσα πιθανότητα μιλάμε αποκλειστικά για μεσαίες επιχειρήσεις και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείτε τα νούμερα αυτά για μικρές επιχειρήσεις, και επίσης, οι πολλαπλασιαστές αυτοί αναφέρονται στην αξία των περιουσιακών στοιχείων ελεύθερων παντός βάρους ή υποχρέωσης, δηλαδή στην “καθαρή” επιχείρηση.

Οι επιχειρήσεις δεν είναι ίδιες, και οι διαφορές από κλάδο σε κλάδο είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Ο Πολλαπλασιαστής 5,00 που ισχύει για τον κλάδο υγείας και βιοτεχνολογίας είναι διπλάσιος από τον αντίστοιχο του κατασκευαστικού κλάδου.

Στην σημερινή εποχή της διάχυσης της πληροφορίας, όπου έχουμε τη δυνατότητα από την οθόνη του υπολογιστή μας να έχουμε πρόσβαση στα πραγματικά δεδομένα δεκάδων χιλιάδων συναλλαγών είναι κρίμα να βασιζόμαστε σε σχηματικές πληροφορίες. Η έρευνα του Graziadio School of Business and Finance του Πανεπιστημίου Pepperdine των Η.Π.Α. έχει ως στόχο να καταγράψει τις τάσεις τις αγοράς και όχι να χρησιμεύσει ως εργαλείο υπολογισμού της αξίας.

Τι ύψους απόδοση προσδοκούν (και απαιτούν) οι οικονομικοί επενδυτές μίας μικρής ή μεσαίας επιχείρηση;

Θέλετε να βρείτε εξωτερικούς επενδυτές για την επιχείρησή σας; Επενδυτές που θα γίνουν συνέταιροι σας και με τα κεφάλαιά τους θα χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη της επιχείρησης σας; Οι επενδυτές αυτοί έχουν συγκεκριμένο προφίλ κινδύνου-απόδοσης το οποίο θα πρέπει να γνωρίζετε πριν ξεκινήσετε την αναζήτησή τους.

Από το 2013 Capital Markets Report, του Graziadio School of Business and Finance του Πανεπιστημίου Pepperdine των Η.Π.Α. προκύπτει ότι ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης ή και το στάδιο στο οποίο βρίσκεται, οι επενδυτές που συνήθως θα αναλάβουν μειοψηφικό ποσοστό σε μία επιχείρηση και δεν θα ασκήσουν διοίκηση απαιτούν αποδόσεις που κατά κανόνα κυμαίνονται μεταξύ 21% και 35%.

Τα Private Equity Groups (PEG) που επενδύουν κατά κανόνα σε επιχειρήσεις με αποδεδειγμένο ιστορικό απαιτούν αποδόσεις της τάξεως του 30% για επιχειρήσεις με Κέρδη προ φόρων, τόκων, αποσβέσεων (EBITDA) ύψους $ 1 εκ., και η απόδοση που απαιτούν μειώνεται στο 26% και το 25% για πολύ μεγαλύτερες επιχειρήσεις με Κέρδη (EBITDA) $ 5 εκ. και $ 10 εκ. αντίστοιχα.

Τα Venture Capital Funds (Εταιρείες Επιχειρηματικού Κεφαλαίου) και οι Angel Investors  που επενδύουν σε επιχειρήσεις που βρίσκονται στα πρώτα στάδια της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας, απαιτούν απόδοση 33% – 35% για να χρηματοδοτήσουν μία ιδέα (seed), 28% – 25% στο ξεκίνημα της επιχειρηματικής δραστηριότητα και 23% – 21% στα πρώτα στάδια της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Τα ποσοστά αυτά μπορεί να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της κάθε επιχείρησης. Όπως βλέπουμε από τον παραπάνω πίνακα, ο διάμεσος για τα Venture Capital Funds για χρηματοδότηση σε επίπεδο επιχειρηματικού σχεδίου είναι 33%, αλλά το εύρος είναι από 23% έως 48%.